ISTANBUL - Gazeteci Hrant Dink'in öldürülmesiyle ilgili davanin 12. duruşmasi, bir "gizli tanik" skandalina sahne oldu. Dün gerçekleşen duruşmada bir gizli tanik dinlenmesi de planlaniyordu, ancak polisin almayi unuttuğu gizli tanik duruşma esnasinda salonda yoktu.

Mahkeme Başkani Erkan Canak müdahil avukatlarin gizli taniğin dinlenip dinlenmeyeceğini sormasi üzerine, "Bana gizli tanik geldi diye not geldi ama gelmemiş. Gizli tanik evde polis bekliyor. Polis burada gizli taniği bekliyor.Ben ne yapayim?" diye tepkisini göstermişti.

Hrant Dink cinayeti gibi toplumun merakla takip ettiği, kritik bir davada, "gizli taniğin evde unutulmasi" akla bu işin ne kadar özenle yapildiğina dair kuşkularin oluşmasina yol açti ve akillara "Bir güvenlik zaafi mi var?" sorusunu getirdi.

Halbuki mahkemede gizli taniğin dinlenmesi için yapilan hazirliklar, umut vericiydi. Taniğin ses ve görüntüsü değiştirilerek mahkeme salonuna verilecek, ayrica ifade vereceği odanin kapisina mühür vurulacakti.

Hrant Dink cinayeti davasinda bir sonraki duruşma 10 Mayis'ta gerçekleşecek. Kimse aklina kötü olani getirmek istemese de, evde unutulan bir gizli taniğin bu süre çerçevesinde korunmasi ve kimliğinin açiğa çikmamasi için özel bir çaba sarfedilmesi gerektiği de muhakkak.

Türkiye'de Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 58. maddesine göre devam eden bir soruşturmada, gizli tanik olmak isteyen kişi, savciya ya da polise başvurarak gizli taniklik yapmak istediğini söylüyor. Ya da polis, gizli taniklik yapmasini uygun gördüğü kişiye teklif götürüyor. Eğer, savci ve polis kişinin gizli taniklik yapabilecek vasiflari olduğunu takdir ederse, kişi soruşturmaya dahil ediliyor.

Türkiye'deki tanik koruma tedbirleri arasinda kimlik ve adres bilgilerinin gizli tutulmasi, duruşmada ses veya görüntüsünün değiştirilerek özel ortamda dinlenmesi, fiziki koruma sağlanmasi, nüfus kayit belgelerinin değiştirilmesi, geçimini sağlamasi için maddi yardim görmesi, estetik yolu ile görünümünün değiştirilmesi bulunuyor.

ABD'DE GIZLI TANIĞIN MAHKEME SALONUNDA FARKI YOK
ABD hukuk sisteminde ise, 'davanin çözülmesi için hayati önem taşimasi ve taniğin hayatinin tehlike altinda olmasi durumunda" ifadesine başvurulan gizli taniğin kimlik gizliliği sadece mahkeme salonunu terk ettiği anda başliyor. Yani 'Tanik Koruma Programi"na dahil olan bir tanik mahkeme salonuna girdiği anda diğer taniklardan hiçbir farki olmuyor. 'Gizli tanik" savcilik makaminin taniği olsa bile sanik avukatlarinin sorularini ve iddialari yanitlamak zorunda.

'Gizli tanik" mahkeme salonu içinde kendi kimliği ile ifade veriyor ve ifadesi kayitlara geçip kamuya açik oluyor. Gizli sanik isterse kimliği kayitlara geçirilmiyor, yüzünü saklayabiliyor. Ancak, kimliğini savunmadan gizleyemiyor.

Mahkeme süresince kimliği açik bir biçimde ifade vermek zorunda olan taniğin 'gizliliği" ve korunmasi esas olarak mahkeme salonunu terk ettiği anda başliyor. Mahkeme sonlandiktan sonra tanik "yeni kimliğine" kavuşabiliyor.

KURALA UYAN KIMSE ZARAR GÖRMEDI
ABD'de korunan tanik yeni bir isim alabiliyor. Isterse sadece soyadini değiştirmesi de mümkün. Genelde soyadinin ilk harfinin, eski soyadi ile ayni olmasi öneriliyor. Yeni bir ev ve iş bulunmasinda yardim görüyorlar ve kendi ayaklari üzerinde durabilecek duruma gelene kadar devletten maaş aliyorlar. Ancak taniklarin evlerine geri dönmesi ve aileleri ile görüşmesine izin verilmiyor.

ABD Güvenlik Birimi'nin açiklamasina göre, 1971'den beri uygulanan programdan, 7 bin 500'ün üzerinde tanik yararlandi ve güvenlik kurallarina uyan hiç kimse zarar görmedi.

YINE DE GIZLI TANIKLAR ÖLÜMLE KARŞI KARŞIYA KALABILIYOR
Ancak yine de Amerika'da tanik koruma programi kimi zaman yeterli olmuyor. Özellikle mafya tarafindan işlenen cinayet davalarinda, görgü taniklari koruma altina alinsa bile ölümle karşi karşiya kalabildiği söylniyor. ABD'deki tanik koruma programi, bütün cinayet davalarini kapsamadiği için böyle sorunlar yaşanabiliyor.

ALMANYA'DA DA SUÇLUNUN AVKATI GIZLI TANIĞI BILIYOR
Almanya'da da tanik koruma yasasi kapsaminda bile olsa, hakim ve savcilarin yani sira suçlunun avukati da gizli taniği bilir. Ancak tanik tehlike altindaysa, mahkemede başka bir odada kamera ve televizyonlarla ifade verebilir. Bu durumda Türkiye'deki gibi taniğin görüntüsü kisitlanir ve sesi değiştirilir. Bu madde, terör ve organize suçlarin söz konusu olduğu davalarda uygulanir. Bu durumda suçlunun avukati, savci ve hâkim gizli taniğin kimliğini bilmez."

Fransa'da ise sadece gizli tanik ifadelerine dayanilarak herhangi bir kimse hakkinda mahkûmiyet karari verilemiyor. Ayrica, gizli tutulan taniklarin ifadesine 10 gün içinde itiraz da edilebiliyor.

Bu haber 162 kez okundu.